Zboża ozime jesienią są narażone na infekcje chorobami powodowanymi przez grzyby i wirusy. Dlatego też warto zadbać o zdrowotność plantacji, wybierając kwalifikowany materiał siewny, o wysokiej czystości odmianowej i o profilu odmiany zgodnym ze wzorcem. Jeżeli wysiewany jest materiał siewny z własnego rozmnożenia należy bezwzględnie pamiętać o jego odpowiednim doczyszczeniu i zaprawieniu. Jesienią w wyższych fazach rozwojowych na niektórych polach niezbędne może być zastosowanie rozwiązań wspierających zdrowotność. Z kolei ochrona przed wirusami wymaga skutecznego zwalczenia wektorów — mszyc.
Choroby wirusowe w zbożach
W zbożach ozimych najczęściej występują dwie choroby wirusowe: żółta karłowatość jęczmienia i karłowatość pszenicy. Pierwsza z wymienionych chorób powodowana jest przez wirusa BYDV i przenoszona jest przez mszyce, między innymi mszycę zbożową i czeremchowo — zbożową. Oba wymienione gatunki występują powszechnie na trawach dzikorosnących, ale także na samosiewach zbóż oraz kukurydzy, skąd nalatują na wschodzące plantacje zbóż. Natomiast karłowatość pszenicy powodowana jest przez wirus WDV, który przenoszony jest przez skoczka zgłobika prążkowanego. Największe straty związane są z występowaniem na plantacji pszenicy ozimej i jęczmienia ozimego żółtej karłowatości jęczmienia. Objawy tej choroby są widoczne dopiero wczesną wiosną — rośliny porażone mają zmieniony pokrój, a w wyższych fazach rozwojowych przebarwione na pomarańczowo lub czerwono liście.
Jedną z metod ograniczania ryzyka wystąpienia chorób wirusowych jest chemiczne zwalczania mszyc. Plantacje zbóż należy monitorować pod kątem ich obecności już od momentu wschodów. Do eliminacji mszyc w pszenicy ozimej można wykorzystać TopGun 050 CS, który działa szybko i skutecznie.
Choroby grzybowe
Występowanie chorób powodowanych przez grzyby jest uzależnione od przebiegu pogody i dynamiki wzrostu roślin. Z reguły pierwsze objawy niezależnie od gatunku zbóż występują od fazy pełni krzewienia. Rozwojowi chorób sprzyja wysoka temperatura jesienią i w okresie zimowym. Występująca w ostatnich latach pełzająca wegetacji stwarza idealne warunki do rozwoju chorób liści i podstawy źdźbła.
Zgorzel siewek
Zgorzel siewek jest chorobą powodową przez grzyby z rodzaju Fusarium oraz Rizoctonia. Źródłem patogenu może być gleba, ale także porażony i niezaprawiony materiał siewy. Zaprawianie materiału siewnego zmniejsza do minimum ryzyko wystąpienia zgorzeli siewek. Rośliny porażone mogą być w dużo gorszej kondycji lub zamierać, co powoduje obniżenie obsady roślin.
Choroby liści
Niektóre zaprawy zabezpieczają rośliny uprawne przed chorobami liści, ale ich działanie, z wyjątkiem produktów zawierających substancję czynną fluksapyroksad, jest krótkotrwałe. Do fazy krzewienia na roślinach zbóż mogą pojawiać się choroby liści, których presja jest zróżnicowana w zależności od gatunku:
- rdza brunatna
- septorioza liści pszenicy
- mączniak prawdziwy zbóż i traw
- plamistość siatkowa liści jęczmienia
- rynchosporioza
- brunatna plamistość liści
Czym zwalczać choroby jesienią?
Jesienne zabiegi fungicydowe w niektórych regionach kraju w terminowo sianych uprawach są standardem. Wybierając środek grzybobójczy, należy pamiętać, o tym, żeby jego stosowanie było zgodne w etykietą stosowania. Niewiele fungicydów jest zarejestrowanych do jesiennej ochrony zbóż. Kolejnym czynnikiem ograniczającym możliwość stosowania środków grzybobójczych jest przebieg pogody. Każda z substancji czynnych ma określą temperaturę minimalną powietrza, poniżej której znacznie spada jej skuteczność działania. Aplikacja niektórych związków, w połączeniu z wystąpieniem znacznych spadków temperatury powietrza (w tym z wystąpieniem przymrozków), może powodować przemijającą fitotoksyczność — osłabienie roślin.
Do jesienne ochrony zbóż można wykorzystać między innymi:
- tebukonazol
- protiokonazol
- fenpropidynę
Podczas stosowania triazoli (tebukonazol, protiokonazol) trzeba pamiętać, że minimum temperaturowe dla tych związków jest na poziomie 10-12 °C. Przy wyborze preparatu warto przeanalizować charakterystykę fungicydów dostępnych na: https://osadkowski.pl/srodki-ochrony-roslin/fungicydy--c-001107.
Arcton WG — jesienią
Od wielu lat Rolnicy do budowania i utrzymywania zdrowotności roślin mogą wykorzystywać Arcton WG. Jest to przygotowany w przemyślany sposób preparat mikrobiologiczny, który zawiera szczepy o wysokiej funkcjonalności. Produkt może być aplikowany we wszystkich gatunkach zbóż, dodatkowo nie ma on minimum temperaturowego. Bakterie z Arcton WG nie tylko budują naturalną odporność roślin, ale także wytwarzają związki stymulujące rozwój części nadziemnej i systemu korzeniowego.
Rośliny po Arcton WG są zdrowsze i lepiej przygotowane do zimowania lub przejścia przez okres pełzającej wegetacji. Arcton WG może być stosowany także do zabiegu T0 oraz T1. W zabiegu T1 rekomendowane jest jego połączenie Arcton WG z fungicydem dedykowany do zwalczania mączniaka prawdziwego zbóż i traw. Może to być środek grzybobójczy zawierający fenpropidynę lub cyflufenamid.
Ochrona zbóż jesienią przed chorobami
Jesienne zagrożenia dla zbóż ozimych obejmują wirusy przenoszące się przez mszyce oraz grzyby powodujące zgorzele i choroby liści. Kluczem do skutecznej ochrony jest zastosowanie zaprawnionego materiału siewnego wysokiej jakości i monitorowanie obecności szkodników. W razie potrzeby można sięgnąć po fungicydy lub naturalne preparaty mikrobiologiczne, które wzmacniają odporność roślin na niekorzystne warunki.
