Skip to main content

© BizNews. Wszelkie prawa zastrzeżone


Jakie są rodzaje pasów napędowych do maszyn?

pas napędowy
 |  Artykuł partnera  |  Przemysł

Trudno wyobrazić sobie dzisiejszy przemysł, transport czy rolnictwo bez pasów napędowych: to jedne z ważniejszych elementów eksploatacyjnych wielu maszyn i pojazdów – i bez nich na nic zdałyby się nawet najlepsze silniki. Natomiast ze względu na zróżnicowanie rozwiązań, w których są stosowane, ale także ich liczne funkcje, przez lata powstały różne rodzaje pasów napędowych. Poznaj je!

Podstawowe rodzaje pasów napędowych do maszyn

Podstawowy podział pasów napędowych do maszyn obejmuje paski płaskie i pasy klinowe. I uogólniając, pasy płaskie stosuje się w układach, na które składają się wypukłe koła pasowe, a pasy klinowe prowadzi się we wpustowych rowkach kół z profilem klinowym (do którego ściśle dopasowuje się typ i parametry paska). Różnice występują naturalnie również w budowie obu typów pasa. 

Pas klinowy ma trapezowy przekrój, zwykle jest uzębiony lub wyposażony w rowki. Ze względu na różnorodne części budowy i parametry przekładni powstaje wiele wariantów pasków klinowych, które dopasowuje się nie tylko do maszyny, lecz również do funkcji, jakie mają w układzie pełnić – właściwie dobrany pas pozwala np. precyzyjnie sterować napędem i synchronizować działanie podzespołów i części. Pas płaski z kolei wyróżnia się warstwą cierną (z jednej strony, rzadziej z obydwu). Służy przede wszystkim do przenoszenia mocy w napędach zwykłych i stycznych.

Katalog rodzajów, typów i wariantów pasów napędowych jest pojemny i otwarty, bo wielu producentów przygotowuje dziś produkty na indywidualne zamówienie, żeby w pełni dostosować je do specyfiki maszyny czy potrzeb zakładu.

Pasy napędowe płaskie

Pasy płaskie najczęściej produkuje się z gumy i poliuretanu – w technologii otwartej lub rękawowej (zamkniętej). Ich warianty rozróżniamy m.in. ze względu na materiał kordu, którym są tkanina poliestrowa, poliamid, kewlar: aramid lub stal. Z warstwą cierną po jednej bądź po obu stronach znajdują zastosowanie w napędach jednostronnych i dwustronnych (m.in. jako napędy styczne wielorolkowe). Często też wykorzystuje się je jako cięgna do podnoszenia i ciągnięcia poziomego masy towarowej. W przenoszonym napędzie dopuszcza się niewielki poślizg. Pasy płaskie wymagają stosowania systemów prowadzenia poprzecznego.

Zaletami płaskich pasów napędowych są cicha praca oraz skuteczne tłumienie drgań, a także proste serwisowanie. Przekładanie nie wymagają smarowania, a rozruch i praca przebiegają spokojnie, płynnie.

Pasy napędowe klinowe

Pasy klinowe wykorzystuje się zwłaszcza w napędach głównych maszyn czy urządzeń. Ich zalety cicha praca i wysoka odporność na drgania. W napędach z przekładniami klinowymi może także występować poślizg między pasem a kołami napędu w momencie uruchamiania maszyny (łagodny start) i chwilowe przeciążenia podczas pracy. Ten typ pasów produkuje się z mieszanek gumowych i kilku odmian poliuretanu – przy czym w napędach głównych stosuje się zwłaszcza pasy gumowe z warstwą wytrzymałościową z kordów linkowych. 

Jakie wyróżniamy klinowe pasy napędowe? Rodzaje pasów klinowych rozróżnia się w kilku sferach, przede wszystkim ze względu na budowę (pasy wieloklinowe, ząbkowe) i dzieli się je na sekcje wymiarowe, które dotyczą przekroju poprzecznego pasa, a oznacza cyframi i dużymi literami (sekcje mają zakresy długości). Gumowe pasy klinowe są najczęściej dostępne w dwóch wariantach – pełnym otulonym oraz uzębionym nieutulonym (wówczas boki pasa tworzy surowa guma). Wszystkie sekcje pasów dzielą się z kolei na trzy grupy:

  • sekcję wąskoprofilową, 
  • sekcję standardowej szerokości, 
  • pasy wariatorowe do przekładni bezstopniowych.

Pasy klinowe z dwóch pierwszych grup dzielą się dalej na pojedyncze i zespolone: gdy zachodzi konieczność zastosowania kilku pasów jednej sekcji o jednakowej długości, zaleca się wybrać pasy zespolone. Podobnie jak płaskie, pasy klinowe wykonuje się w technologii otwartej i zamkniętej – natomiast całości dopełniają jeszcze pasy otwarte segmentowe. Taka konstrukcja pozwala stworzyć pas o dowolnej długości.

Pasy napędowe zębate

Wyróżnia je ząbkowanie powierzchni, które daje ochronę przed poślizgiem i cichą pracę: w konsekwencji zredukowanie wibracji, łatwe serwisowanie (sprawną wymianę lub naprawę) i zwiększoną żywotność łożysk, więc niższe koszty utrzymania napędu. Pasy zębate nie tylko przenoszą napęd, bo za ich pomocą można również synchronizować wiele procesów czy przemieszczać i pozycjonować towary na liniach produkcyjnych. 

Pasy zębate produkuje się głównie z gumy i poliuretanu, w wariancie otwartym i bezkońcowym, jednostronnym i dwustronnym (z uzębieniem symetrycznym bądź naprzemianległym). Najczęściej stosuje się pasy z zębami po jednej stronie.

Warto poznać nowe rozwiązania producentów w zakresie pasów zębatych, m.in. ząbki ułożone na kształt litery „V”, tzw. Eagle. W porównaniu z prostymi zębami znacznie redukują hałas przekładni, nie muszą też być wyposażone w obrzeża, więc zmniejsza się waga koła, bezwładność i straty energii.

Pasy napędowe wielorowkowe

Pod względem budowy pasy wielorowkowe przypominają pasy klinowe zespolone – a zasada ich działania jest taka sama. Wytwarza się je w technologii rękawowej, a w ramach warstwy wytrzymałościowej stosuje kord linkowy nawinięty w formie spirali na całej szerokości produkcyjnej rękawa, z gumy i poliuretanu. W grupie pasów wielorowkowych rozróżnia się sześć sekcji – różnice między pasami dotyczą wymiarów trapezu i podziałki międzyżebrowej „p”. Pasy wielorowkowe to też inaczej pasy wieloklinowe.

Pasy wielorowkowe są pasami samo prowadzącymi, pracują cicho i płynnie, a przenoszą duże moce i są dostosowane do dużych prędkości obrotowych i konieczności skręcenia osi układu napędowego. Wykorzystuje się je obecnie przede wszystkim w napędach głównych i pomocniczych. 

Producenci pasów wielorowkowych stosują różne rozwiązania, które podnoszą jakość wyrobów oraz zwiększają możliwości ich zastosowania, to m.in. formowanie progów wzdłużnych, które podwyższają trwałość pasów – zmniejszając koszty serwisowania maszyn.

Pasami wielorowkowymi obecnie coraz częściej zastępuje się standardowe paski klinowe – ze względu na większą wytrzymałość, ale mniejszą grubość, a dalej zmniejszenie średnic kół pasowych: lepsze osiągi przy mniejszych gabarytach silnika.

Choć obsługa pasa jest stosunkowo prosta, warto powierzyć dobór oraz montaż tego elementu specjalistom. Specjaliści dopasują pas nie tylko do maszyny, lecz również do specyfiki procesów i ich efektywności. Zarekomendują także nowoczesne rozwiązania, które pozwolą obniżyć koszty utrzymania przekładni, a usprawnić pracę całego systemu.