Odśnieżanie dachów i prace wysokościowe zimą. Jakie siatki asekuracyjne są wymagane?

W sezonie zimowym wiele obiektów wymaga regularnego odśnieżania dachów. Takie prace często prowadzone są w trudnych i nieprzewidywalnych warunkach. Zabezpieczenia muszą więc działać niezawodnie nawet przy dużych obciążeniach i zmiennej temperaturze. Jakie siatki sprawdzają się najlepiej w takich warunkach?

Z tego tekstu dowiesz się, jakie zagrożenia towarzyszą zimowym pracom wysokościowym i dlaczego różnią się one w zależności od regionu Polski. Poznasz sytuacje, w których przepisy wymagają obowiązkowego stosowania zabezpieczeń podczas odśnieżania dachów. Wyjaśnimy też, jak dobrać odpowiedni typ siatki asekuracyjnej do rodzaju dachu i warunków atmosferycznych.

Największe zagrożenia podczas zimowych prac wysokościowych

Zimowe prace na dachach, szczególnie odśnieżanie, należą do jednych z najbardziej ryzykownych czynności wykonywanych na wysokości. Śnieg i lód nie tylko utrudniają poruszanie się. Poza tym ograniczają widoczność i ukrywają elementy konstrukcyjne, które w normalnych warunkach są łatwe do zauważenia.

Do najważniejszych zagrożeń należą:

• poślizgnięcia na oblodzonych lub mokrych połaciach, będące jedną z najczęstszych przyczyn upadków z wysokości zimą,
• ukryte pod śniegiem krawędzie, świetliki, klapy i osłabione elementy pokrycia, które mogą ulec załamaniu pod ciężarem pracownika,
• zsuwające się masy śniegu lub lodu, powodujące nagłe, nieprzewidywalne obciążenia,
• silne podmuchy wiatru, zwiększające ryzyko utraty równowagi,
• większe obciążenie konstrukcji spowodowane zalegającą pokrywą śnieżną, co może prowadzić do odkształceń dachu,
• niskie temperatury, które zmniejszają elastyczność materiałów i mogą osłabiać skuteczność klasycznych zabezpieczeń.

Oczywiście poziom ryzyka nie jest jednak wszędzie taki sam. Dużo zależy od regionu Polski. W obszarach górskich i podgórskich problemem jest przede wszystkim duże obciążenie pokrywy śnieżnej, które może osiągać nawet setki kilogramów na metr kwadratowy.

Z kolei na północy i w centrum częściej występuje intensywne oblodzenie i porywisty wiatr, zwiększające ryzyko poślizgu i utraty równowagi.

Kiedy odśnieżanie dachów wymaga obowiązkowych zabezpieczeń?

Najrozsądniej byłoby zabezpieczać każdą pracę na wysokości zimą, bez względu na rodzaj obiektu. Jednak w przypadku odśnieżania prywatnych budynków mieszkalnych na własny użytek przepisy nie nakładają obowiązku stosowania zabezpieczeń.

Obowiązek ten pojawia się natomiast wtedy, gdy odśnieżanie odbywa się:

• w ramach działalności gospodarczej lub zawodowej – dotyczy to firm, ekip serwisowych, technicznych i wszystkich pracowników wykonujących odśnieżanie jako zadanie służbowe (zgodnie z przepisami BHP dotyczącymi pracy na wysokości),
• na obiektach użyteczności publicznej – m.in. szkołach, urzędach, obiektach sportowych, galeriach handlowych, dworcach,
• na budynkach komercyjnych – takich jak biurowce, hale produkcyjne, magazyny, obiekty logistyczne, centra handlowe,
• na budynkach wielorodzinnych – jeśli prace wykonuje firma zewnętrzna lub pracownicy administracji/wspólnoty,
• wszędzie tam, gdzie dochodzi do zatrudnienia pracowników – każdy pracownik wykonujący pracę na wysokości musi być chroniony środkiem ochrony zbiorowej (jeśli możliwe technicznie), czyli m.in. siatkami spełniającymi PN-EN 1263-1 i 1263-2, konstrukcjami asekuracyjnymi lub systemem linowym.

Jak dobrać siatkę do rodzaju dachu?

Dobór siatki asekuracyjnej do zimowych prac na dachu zależy przede wszystkim od konstrukcji obiektu, przewidywanych obciążeń oraz możliwości jej prawidłowego zamocowania.

Zgodnie z normami PN-EN 1263-1 i 1263-2 zabezpieczenie musi być dostosowane do geometrii i wysokości dachu, tak aby mogło skutecznie przejąć energię ewentualnego upadku:

• Na dachach stromych kluczowe są siatki o niskim ugięciu i wysokiej absorpcji energii, ponieważ potencjalny upadek przebiega tam znacznie bardziej dynamicznie.
• Z kolei na dachach płaskich większą rolę odgrywa odporność na niskie temperatury, wilgoć i długotrwałe obciążenie warunkami atmosferycznymi, szczególnie gdy siatka pozostaje zamontowana przez całą zimę.

Warto też pamiętać, że w warunkach zimowych sprawdzają się jedynie siatki z pełną certyfikacją, potwierdzającą odporność materiału na mróz, śnieg i długotrwałe obciążenia. Siatki zgodne z PN-EN 1263 można znaleźć m.in. w ofercie Siatki Kramer.

Jak prawidłowo zamocować siatki asekuracyjne w warunkach zimowych?

W każdym przypadku o bezpieczeństwie nie decyduje wyłącznie rodzaj siatki, ale także sposób jej zamocowania. Zimą mocowania są szczególnie narażone na działanie niskich temperatur, oblodzenie i zmienną elastyczność materiałów. Dlatego punkty kotwiące muszą mieć odpowiednią nośność, być odporne na korozję i zapewniać stabilność nawet przy gwałtownych obciążeniach, wywołanych np. zsuwającym się śniegiem.

Siatka powinna być napięta równomiernie, bez luzów, które mogłyby doprowadzić do jej nadmiernego ugięcia, a wszystkie łączniki powinny pochodzić od certyfikowanych producentów i zachowywać deklarowane parametry w temperaturach ujemnych.